Σίγουρα όσοι μπήκατε στη διαδικασία να ψάξετε τι τηλεόραση να αγοράσετε για να συνδέσετε και να αξιοποιήσετε το PS4 Pro ή το Xbox One X σας, σας έπιασε πονοκέφαλος! LED, OLED ή QLED; HDR 10 ή Dolby Vision; Flat ή Curved; Ακόμα κι αν καταλήξατε όμως κάπου, οι gamers πρέπει να προσέξουμε και κάποια επιπρόσθετα χαρακτηριστικά πριν προβούμε σε αγορά, τα οποία έχουν να κάνουν για παράδειγμα με το Input lag, το Peak Βrightness και το Color gamut. Μη πανικοβάλλεστε όμως, με πολύ απλά λόγια θα τα εξηγήσουμε όλα παρακάτω.  

LED – OLED – QLED

Μη σας μπερδεύουν όλα αυτά το ακρωνύμια. Υπάρχουν μόνο δύο τύποι οθονών. Οι LED και οι OLED. Οι LED τηλεοράσεις είναι στην ουσία LCD panels που χρησιμοποιούν οπίσθιο φωτισμό από LED λαμπτήρες και για να ξεχωρίσουν από τις παλαιότερες LCD (που χρησιμοποιούσαν λαμπτήρες CCFL) ονομάστηκαν απλά LED. Το «QLED» τώρα, είναι ένα μάρκετινγκ τρικ της Samsung για να διαφοροποιήσει τα premium μοντέλα της από τις απλές LED. Το Q είναι παράγωγο της τεχνολογίας quantum dot. Μια πατέντα της εταιρίας την οποία καρπώνεται μόνο η ίδια στις τηλεοράσεις και θα μιλήσουμε γι’ αυτή παρακάτω.

Τόσο τα LED panels όπως και τα OLED, αποτελούνται από διάφορα στρώματα φιλτραρίσματος του φωτός και δημιουργίας χρωματικών συνδυασμών που συνθέτουν το αποτέλεσμα το οποίο καταλήγει στην οθόνη μας. Τα LED panels όμως σε αντίθεση με τα OLED, δεν μπορούν να παράγουν δικό τους φωτισμό. Το φως λοιπόν που χρειάζονται προέρχεται από το Back Light Unit. Μια μονάδα δηλαδή που βρίσκεται πίσω από τα στρώματα φιλτραρίσματος τους φωτός και χρώματος του LED panel και παράγει το φώς. Αυτή αποτελείται από τους λαμπτήρες LED καθώς και από extra στρώματα αντικατοπτρισμού του φωτός. Η διαφορά είναι ότι οι OLED δεν χρειάζονται το Back Light Unit (και τα extra στρώματα αντικατοπτρισμού) γιατί το panel παράγει το δικό του φως.

Στις LED οι λαμπτήρες ανάλογα το που είναι τοποθετημένοι, φωτίζουν από ένα συγκεκριμένο μέρος-περιοχή από pixels στην οθόνη. Οι OLED χάρη στην οργανική τους σύνθεση, μπορούν να γίνουν εξαιρετικά μικρές και λεπτές. Τόσο, που φωτίζουν ένα αυτόνομο pixel. Τα pixels που δεν φωτίζονται μένουν εντελώς απενεργοποιημένα προσφέροντας έτσι το ασύγκριτα απόλυτο μαύρο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να επιτρέπει υψηλότερο contrast, πλουσιότερο χρώμα και κατά συνέπεια πιο ρεαλιστική και εκθαμβωτική εικόνα. Οι LED ακόμα και με τη πιο προηγμένη τεχνολογία dimming που ελαχιστοποιεί το φως στις περιοχές που δεν χρειάζεται, δε μπορεί με τίποτα να φτάσει το απόλυτο μαύρο μιας OLED. Σίγουρα ο φωτισμός μας LED είναι ένα μεγάλο πλεονέκτημα έναντι των OLED που όμως ενώ εντυπωσιάζει σε φωτεινά και χρωματιστά πλάνα, χωλαίνει όταν το πλάνο είναι σκοτεινό και μέσα σε αυτό εμφανίζονται φωτεινά αντικείμενα γιατί παρουσιάζεται το φαινόμενο «light bleed». Δηλαδή όταν γύρω από το αντικείμενο διαχέεται το φως σαν «φωτοστέφανο» ή θολούρα. Αυτό δεν συμβαίνει στις OLED γιατί φωτίζονται μόνο τα συγκεκριμένα pixels στα οποία εμφανίζεται το αντικείμενο και όχι η περιοχή.

Παρόλα αυτά όμως τα πλεονεκτήματα, οι OLED δεν φτάνουν με τίποτα τα επίπεδα φωτισμού των LED. Για να το πούμε με αριθμούς, οι LED φτάνουν τα 2.000 nits (μονάδα μέτρησης φωτισμού), ενώ οι OLED τα 800 nits. Σημαντικό ρόλο ωστόσο παίζει σε τι χώρο έχετε τοποθετήσει την τηλεόρασή σας. Αν ο χώρος είναι φωτεινός, η LED θα δείξει καλύτερα. Αντίθετα σε ένα σκοτεινό δωμάτιο η OLED θα εντυπωσιάσει περισσότερο. Μεταξύ μας όμως μην έχετε αυταπάτες. Αν δείτε από κοντά να παίζουν δίπλα-δίπλα μια LED και μια OLED, η τελευταία θα σας εντυπωσιάσει περισσότερο. Νομίζω πως η γενική ποιότητα μιας OLED παρά το συγκεκριμένο της μειονέκτημα υπερνικά ακόμα και τα πιο premium LED μοντέλα. Αν βιώσετε την εμπειρία της OLED δύσκολα υπάρχει γυρισμός.

Οι εταιρίες λοιπόν για να αντισταθμίσουν αυτή την ανισότητα αλλά και για να προσφέρουν πιο οικονομικές προτάσεις από τις πανάκριβες OLED, προέβησαν σε διάφορες πατέντες. Μια τέτοια είναι η τεχνολογία quantum dot ή αλλιώς QLED. Η Samsung ανέπτυξε και επένδυσε πολλά χρήματα πάνω σε αυτή την τεχνολογία με σκοπό να την προωθήσει και να την «πουλήσει» σε άλλες εταιρίες κάνοντας την αρχή με μια συμμαχία με τις Κινεζικές TCL και Hisense. Άγνωστες σε εμάς αλλά με αυξανόμενη δημοτικότητα στην αγορά της Αμερικής, καθώς έρχονται σε πολύ οικονομικές γι’ αυτά που προσφέρουν τιμές. Η LG η οποία ήταν μέχρι πρότινος ο αποκλειστικός παίκτης στην κατηγορία OLED έριξε τις απαγορευτικές για τον μέσο καταναλωτή τιμές της, προσφέροντας στην αγορά οικονομικότερα μοντέλα, «προσηλυτίζοντας» παράλληλα κι’ άλλους παίκτες όπως η Sony και η Panasonic που υιοθέτησαν την τεχνολογία της, εφαρμόζοντάς την στα δικά τους Premium μοντέλα. Καθαρά λοιπόν στο εγγύς μέλλον ο πόλεμος που φαίνεται να ξεσπά είναι QLED VS OLED. Τι σημαίνει όμως QLED ;

Οι QLED στην καρδιά τους είναι LCD panels (όπως οι LED) που χρησιμοποιούν ένα φίλτρο από quantum dots. Ένα υλικό δηλαδή νανοτεχνολογίας (μικροσκοπικά σωματίδια) που διαχέει καλύτερα και εντονότερα το φως. Δεν είναι ωστόσο αυτόφωτη όπως η OLED. Χρησιμοποιεί το Backlight Unit για να προσδώσει φωτισμό, όμως αντί για λευκά LED, έχει μπλε. Η ακτίνα από το μπλε φως, όπως είναι γνωστό είναι αρκετά πιο λεπτή μειώνοντας έτσι σημαντικά (χωρίς να το εξαλείφει) το φαινόμενο του light bleed. Τα πλεονεκτήματα που προκύπτουν έχουν αντίκτυπο στο χρώμα (Color Space) και την φωτεινότητα (Brightness). Το χρώμα αποκτά μεγαλύτερη ακρίβεια, λάμψη, διεύρυνση της παλέτας και καλύτερο κορεσμό, ερχόμενο πολύ κοντά στα επίπεδα της OLED. Παρόλο που η διαφορά είναι αρκετά εμφανής σε σχέση με μια απλή LED, θα χρειαστεί πολύ έμπειρο μάτι για να ξεχωρίσει την διαφορά με μια OLED. Η OLED συνεχίζει να υπερτερεί αλλά λόγο της πολύ μικρής υπεροχής, θα μπορούσε πολύ εύκολα να πει κάποιος ότι οι δυο τεχνολογίες σε αυτό τον τομέα είναι ισόπαλες.

Εκεί όμως που είναι ξεκάθαρη η υπεροχή της QLED (και γενικά των LED) είναι στη φωτεινότητα (Brightness) καθώς επιτυγχάνουν αρκετά υψηλότερο peak brightness από τις OLED. Αυτό πρακτικά μεταφράζεται σε διεύρυνση της χρωματικής παλέτας ανάμεσα στις διαβαθμίσεις των χρωμάτων (κάτι που φαίνεται κυρίως στο HDR περιεχόμενο) τα οποία έχουν άψογο κορεσμό ακόμα και στα πλάνα με πολύ έντονο φωτισμό. Μπορεί η OLED να μην τα καταφέρνει τόσο στα φωτεινά πλάνα όμως το απόλυτο μαύρο που προσφέρει διευρύνει το φάσμα λευκού-μαύρου επιτυγχάνοντας πιο δυναμική και ρεαλιστική εικόνα. Επιπλέον δεν υποφέρει από το light bleed και γι’ αυτό η ευκρίνεια των αντικειμένων που εμφανίζονται είτε σε φωτεινό είτε κυρίως σε σκοτεινό πλάνο είναι πιο ευδιάκριτη και αληθοφανής.

Επίσης πρέπει να διευκρινιστεί ότι το quantum dot δεν είναι η μόνη πατέντα που προσφέρει ανάλογο αποτέλεσμα. Απλά η Samsung το επικοινώνησε καλύτερα κάνοντας το QLED trademark. Ήδη κι’ άλλες εταιρίες έχουν μπει στο παιχνίδι φέροντας τα premium LED μοντέλα τους στα ίδια επίπεδα με αυτά των QLED της Samsung, όπως επί παραδείγματι η LG με το Nano Cell και η Sony με το Triluminos. Όλες αποτελούν προτάσεις στην LED κατηγορία. Είναι δηλαδή σα να λέμε LED με αναβολικά. Υπερτερούν από τις απλές LED και προσεγγίζουν χωρίς όμως να ξεπερνούν τις OLED.

Θα μπορούσε πολύ άνετα η OLED να είναι ο αδιαμφισβήτητος νικητής σε αυτή τη μάχη αν εξαιρέσουμε την τιμή της, όμως όσο αφορά τους gamers, έχει ένα μεγάλο μειονέκτημα που χάνει το παιχνίδι απ’ τα «αποδυτήρια». Αυτό δεν είναι άλλο από το φαινόμενο Image Retention ή όπως είναι ευρέως γνωστό Screen Burn-In. Το φαινόμενο που ταλαιπωρούσε τις Plasma τηλεοράσεις ξαναεπιστρέφει. Το burn-in έχει να κάνει με το προσωρινό ή μόνιμο αποτύπωμα στατικών εικόνων στην οθόνη ύστερα από αρκετή χρήση, ακόμα και μετά από αλλαγή περιεχομένου. Για παράδειγμα η μπάρα ζωής σε ένα παιχνίδι που μένει συνεχόμενα στο ίδιο σημείο ή ο χάρτης ή ο πίνακας που δείχνει το σκορ σε ένα αθλητικό παιχνίδι ή το κοντέρ ταχύτητας σε ένα racing. Αυτό συμβαίνει γιατί τα pixels μένουν ενεργά συνεχόμενα χωρίς να αλλάζουν «καίγοντας» το σημείο. Στις πιο «light» περιπτώσεις (image retention) το αποτύπωμα δεν είναι μόνιμο και μπορεί να φύγει αν αλλάξουμε σε κανάλι χωρίς στατικές εικόνες και την αφήσουμε για καμιά δύο ώρες να παίζει πριν την κλείσουμε. Στις πιο βαριές όμως περιπτώσεις (burn-in) το αποτύπωμα μένει μόνιμα στην οθόνη με τις εταιρίες να ρίχνουν το φταίξιμο στον καταναλωτή για κακή χρήση. Ωστόσο υποστηρίζουν πως με το anti-retention σύστημα που φέρουν όλα τα νέα μοντέλα είναι απίθανο να συμβεί κάτι τέτοιο, όμως αν ρίξουμε μια ματιά στα forums θα δούμε αρκετά παράπονα. Η LG στο επίσημο site της διαβεβαιώνει πως με το anti-retention system που διαθέτουν οι τηλεοράσεις της και με λογική και υπεύθυνη χρήση δεν θα αντιμετωπίσουν ποτέ πρόβλημα. Μάλιστα κάθε εταιρία έχει βγάλει οδηγίες πως πρέπει να φερόμαστε στην OLED για να μην έχουμε προβλήματα και προφανώς να αποποιηθούν της ευθύνης λέγοντάς μας στην ουσία «είχες προειδοποιηθεί». Όπως όμως όλοι γνωρίζουμε οι gamers δεν κάνουμε «λογική» χρήση στις τηλεοράσεις μας. Επιπλέον θεωρώ αστείο να πληρώσει κάποιος 1800€ το φθηνότερο OLED μοντέλο και να πρέπει να της φέρεται με αγάπη και τη γνωστή βρεφική κρέμα, τρέμοντας κάθε φορά το φυλλοκάρδι του. Οι αντίπαλες εταιρίες φυσικά δεν έχασαν την ευκαιρία και εκμεταλλεύτηκαν αυτή την αδυναμία των OLED, διατυμπανίζοντας πως οι LED είναι οι καταλληλότερες τηλεοράσεις για gaming.

Σαφώς αν κάποιος χρησιμοποιεί την τηλεόραση για θέαση ταινιών ή είναι casual gamer που παίζει μόνο λίγες ώρες καθημερινά δεν θα αντιμετωπίσει κάποιο μη αναστρέψιμο πρόβλημα. Διαφορετικά όμως αν παίζει αρκετές ώρες ή έχει συνδεδεμένη την τηλεόρασή του με ένα PC που εκεί έχει ακόμα περισσότερες στατικές εικόνες (μπάρες απ’ τα παράθυρα, γραμμή εργαλείων κλπ) θαρρώ πως δεν αξίζει να πάρει το ρίσκο απ’ τη στιγμή μάλιστα που καλείται να βάλει το χέρι βαθιά στη τσέπη. Σίγουρα καμία LED δε μπορεί να φτάσει τη γενική ποιότητα εικόνας μιας OLED ακόμα και αυτές με… αναβολικά (QLED, Nano Cells κλπ).