Το πιο σημαντικό στοιχείο σε έναν άνθρωπο είναι η έννοια της “ταυτότητας”. Μια έννοια που δίνει μια πολύ γερή βάση για να αναπτυχθεί το άτομο με ασφάλεια και σιγουριά. Πώς όμως αποκτάει κανείς “ταυτότητα”;

Ένας άνθρωπος όταν γεννιέται και μέχρι κάποιους μήνες μετά δεν έχει ακόμα αίσθηση του εαυτού του. Την αίσθηση αυτή αρχίζει και την αποκτάει πρώτα απ’ όλα από το χάδι της μαμάς του (και ιδιαίτερα στην πλάτη). Με το χάδι αρχίζει το βρέφος και αποκτάει αίσθηση του σώματος και της ύπαρξης του. Ένα πολύ σημαντικό στοιχείο της ταυτότητας που αναπτύσσει ένας άνθρωπος είναι το όνομα που του δίνουν οι γονείς. Αυτό θα τον ακολουθεί σε όλη του τη ζωή και θα επηρεάσει ιδιαίτερα και τις σχέσεις του στην παιδική ηλικία (Ιδιαίτερα αν υπάρχει περίεργο ή δύσκολο όνομα). Σαφώς αυτό δεν σημαίνει ότι διαγράφουμε ονόματα αλλά πρέπει να κατανοούμε και να στηρίζουμε τα παιδιά όταν θα προκύψει κάποιο θέμα. Οι ρίζες σε κάθε περίπτωση είναι ένα υπόβαθρο που ένας άνθρωπος “χτίζει” την προσωπικότητα του και γι’ αυτό είναι σημαντικό να γνωρίζει κάποιος γι’αυτές.

Όσο μεγαλώνει το παιδί αρχίζει και ανακαλύπτει τα όρια και τους κανόνες της κοινωνίας μέσα στην οποία ζει, ξεκινώντας πρώτα από το σπίτι. Το πλαίσιο στο οποίο μεγαλώνει ένα παιδί επηρεάζει τον χαρακτήρα του και κατ’επέκταση και την ταυτότητα που σχηματίζεται, με όλα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που έχει. Είναι πολύ σημαντικό οι γονείς να αφήνουν τα παιδιά να αναπτυχθούν με τον δικό τους ξεχωριστό τρόπο, βάζοντας στοχευμένα όρια και όχι περιορισμούς στην έκφραση και την δημιουργία, καθώς με αυτόν τον τρόπο θα καταπιεστούν και θα χαθούν στοιχεία της ταυτότητας που αποκτάει το παιδί.

Η εφηβεία είναι ίσως η πιο ιδιαίτερη περίοδος για τον χαρακτήρα ενός ανθρώπου. Είναι η φάση στην οποία συντελείται μια εσωτερική (και ως αποτέλεσμα και εξωτερική) “επανάσταση”. Ο έφηβος πια απαιτεί και δεν διαπραγματεύεται τον δικό του χώρο και χρόνο μέσα στον οποίο θα αναπτύξει τον προσωπικό, ιδιαίτερο, ξεχωριστό και πολύ σημαντικό χαρακτήρα του. Είναι η περίοδος που το άτομο σχηματίζει το μεγαλύτερο μέρος της ταυτότητας του, “γκρεμίζοντας” όσα δεν θέλει και υιοθετώντας νέες αξίες και συμπεριφορές. Ακριβώς λόγω αυτής της εσωτερικής σύγκρουσης μπορούμε να πούμε πως είναι μια από τις πιο δύσκολες περιόδους στη ζωή ενός ανθρώπου. Σε αυτήν την περίοδο σημαντική επιρροή έχουν οι φίλοι. Παίρνουμε και δίνουμε στοιχεία του εαυτού μας.

Η ταυτότητα ενός ανθρώπου θεωρώ πως σχηματίζεται στον μεγαλύτερο βαθμό στην παιδική ηλικία. Η εφηβεία είναι μια περίοδος που συντελείται η τελευταία μεγάλη αναδιοργάνωση. Σαφώς ο άνθρωπος επηρεάζεται καθ’όλη την διάρκεια της ζωής του και επηρεάζεται από τα γεγονότα και τα συστήματα μέσα στα οποία βρίσκεται, όμως τα πρώτα χρόνια της ζωής του είναι αυτά που θα σχηματίσουν την ταυτότητα με την οποία θα πορευτεί.

Μια ιδιαίτερη κατηγορία παιδιών είναι τα παιδιά που έχουν υιοθετηθεί και έχουν ήδη όνομα. Σε αυτά τα παιδιά οι γονείς δεν πρέπει να αλλάζουν το όνομα, ακόμα και αν δεν τους αρέσει. Καταργώντας το όνομα σε ένα παιδί είναι σα να καταργούν την ταυτότητα του, σα να προσπαθούν να σβήσουν το παρελθόν του. Αυτό που μπορούν να κάνουν είναι να προσθέτουν κάποιο όνομα.

Σημείωση: Παρά τις σπουδές και το διάβασμα που έχω κάνει πάνω στην παιδαγωγική και την ψυχολογία, υπήρξε μια φράση που άκουσα στα πρώτα χρόνια της πορείας που ετοιμαζόμουν να ακολουθήσω και με επηρέασε ιδιαίτερα, από έναν άνθρωπο κιόλας που δεν ήταν του “χώρου” αυτού. Μια μέρα άκουγα στο ραδιόφωνο τον Γιάννη Σερβετά, χωρίς να θυμάμαι πια το θέμα για το οποίο μιλούσε, και είπε την εξής φράση: Μάθε στο παιδί σου για τις ρίζες του αλλά δώσε του φτερά για να πετάξει μακριά. Δεν γνωρίζω αν αυτή η φράση ήταν κάτι που είχε διαβάσει ή την είπε εκείνη τη στιγμή από μόνος. Είναι όμως μια φράση που την θυμάμαι ακόμα. Είναι πολύ σημαντικό να ξεχωρίσουμε το τι σημαίνει “δίνω μια βάση στο παιδί ώστε να αναπτυχθεί ως ένας ξεχωριστός άνθρωπος” από το “κρατάω και καθορίζω εγώ τι θα γίνει το παιδί μου”. Και αυτή η φράση το περιγράφει ακριβώς όπως θα έπρεπε να είναι.

Βιβλιογραφία:
  • Dr. Mark A.Barnes. (1996). The Healing Path with Children
  • Ματθαίος Γιωσαφάτ. (2004). Να παντρευτεί κανείς ή να μη παντρευτεί; Εκδόσεις: ΑΡΜΟΣ
  • Ματθαίος Γιωσαφάτ. (2010). Μεγαλώνοντας μέσα στην ελληνική οικογένεια. Εκδόσεις: ΑΡΜΟΣ

About Άρης Κωστόπουλος

Σπούδασα πάνω στα Παιδαγωγικά, την Κλασική Μουσική, την Συμβουλευτική και το Play Therapy σε Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα και Αθήνα. Είμαι μέλος του PTI (Play Therapy International). Το 2019 δημιούργησα το Open Voice με σκοπό να βρουν "στέγη" νέοι άνθρωποι που θέλουν να εκφράσουν τα ενδιαφέροντα, τις απόψεις και τις γνώσεις τους πάνω σε - κατά κύριο λόγο - επιστημονικά ζητήματα. Το 2020 εκδόθηκε το πρώτο μου συγγραφικό έργο "Όταν οι πόρτες κλείνουν".