Γνωρίζατε πως τα χρώματα που μας περιβάλλουν στη καθημερινότητά μας ασκούν άμεση επίδραση στην ψυχολογία και τη διάθεσή μας; Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί πολλοί διακοσμητές εσωτερικών χώρων δίνουν ιδιάζουσα σημασία στην επιλογή των κατάλληλων χρωμάτων που θα «στολίζουν» τους τοίχους και τα σαλόνια μας; Ή γιατί εμείς οι ίδιοι αισθανόμαστε ένα κύμα αισιοδοξίας όταν αντικρίζουμε το πράσινο χρώμα ενός ορεινού φυσικού τοπίου; Όλες οι απαντήσεις βρίσκουν τη θέση τους στο χώρο της Ψυχολογίας, καθώς έχει καταστεί σαφές ότι η επιλογή των χρωμάτων εν τέλει δεν είναι τόσο τυχαία… Προτού δούμε, όμως, την ψυχολογική ερμηνεία της επιλογής των χρωμάτων, ας εστιάσουμε μία στιγμή στη σημασία του χρώματος ως έννοια.

Χρώμα είναι μια αίσθηση που δημιουργείται στον εγκέφαλο από μέρος της αλληλουχίας των ηλεκτρικών ώσεων που φθάνουν σε αυτόν μέσω του οπτικού νεύρου. Οι ηλεκτρικές αυτές ώσεις αναφέρονται στη πληροφορία χρωμάτων, προέρχονται από τους φωτοευαίσθητους υποδοχείς του ματιού, τα κώνια, και στοχεύουν στην ανίχνευση φωτός συγκεκριμένου εύρους μήκους κύματος. Αντίστοιχα, κάθε μήκος κύματος διεγείρει την ανίχνευση και αντίληψη ενός ξεχωριστού χρώματος από ένα ολόκληρο φάσμα χρωμάτων. Κάθε χρώμα παίρνει μορφή ανάλογα τη συχνότητα ή τον συνδυασμό συχνοτήτων του ορατού φάσματος. Παραδείγματος χάριν, το κίτρινο χρώμα είναι αποτέλεσμα της επεξεργασίας του σήματος που προέρχεται από την ανίχνευση φωτός από δύο κυρίως είδη κωνίων, τα κωνία που είναι ευαίσθητα σε συχνότητες που αντιστοιχούν στην περιοχή του κόκκινου χρώματος και τα κωνία που είναι ευαίσθητα στις συχνότητες που αντιστοιχούν στην περιοχή του πράσινου.

Κατά το Νεύτωνα, στο έργο του “Οπτική”, το λευκό φως του Ηλίου είναι δυνατόν να αναλυθεί σε στοιχειώδεις φωτεινές ακτίνες που περιέχουν διάφορα χρώματα. Αυτό το απέδειξε μέσω ενός γυάλινου πρίσματος, όπου και έλαβε, επί πετάσματος επίμηκες φωτεινό είδωλο, τα χρώματα της ίριδας κατά σειρά: ερυθρό, πορτοκαλί, κίτρινο, πράσινο, κυανούν, βαθύ κυανούν και ιώδες. Το πολύχρωμο αυτό είδωλο ονομάστηκε ηλιακό φάσμα και τα επτά χρώματά του «φασματικά» ή «χρώματα του φάσματος». Στη πραγματικότητα, το ηλιακό φως δεν περιλαμβάνει μόνο τα επτά παραπάνω κύρια χρώματα, αλλά, και άπειρα άλλα.

Γυρνώντας τώρα στο κομμάτι της Ψυχολογίας, γνωρίζουμε ότι η επιλογή των χρωμάτων δεν είναι καθόλου τυχαία καμιά φορά. Αναλυτικότερα, έχει αποδειχθεί, μέσα από τα βιώματα και τις εμπειρίες των ανθρώπων, πως η απόφαση για τη χρήση συγκεκριμένων χρωμάτων έχει σημαντικό αντίκτυπο στη διάθεση και την ενέργειά μας. Άλλωστε, τα χρώματα, σε πολλές περιπτώσεις, είναι εκείνα που ενθαρρύνουν την εμφάνιση και βίωση έντονων συναισθημάτων, όπως αυτό της χαράς, της ελπίδας, του άγχους… ή ακόμη και της λιγούρας! Η επιλογή των χρωμάτων και η συνύπαρξή τους σε έναν χώρο βοηθούν εποικοδομητικά στην επιθυμητή διατήρηση των ισορροπιών και της ψυχικής κατάστασης των ατόμων.

Για μια μεγάλη πλειοψηφία ανθρώπων ισχύει η παραδοχή πως τα χρώματα έχουν την ιδιότητα να μας επηρεάζουν, να μας συγκινούν και να μας εκφράζουν, καθώς δε χωρά αμφιβολία ότι είναι αναπόσπαστα κομμάτια της ζωής μας. Η ψυχολογία του χρώματος στηρίζεται στις συναισθηματικές επιδράσεις του ατόμου, καθώς επίσης και στις σωματικές αυτών. Συμπεριλαμβανομένου των πολιτισμικών παραλλαγών που ασκούν επιρροή στο νόημα που δίνεται στα χρώματα, όπως το σύνηθες παράδειγμα για το «κοριτσίστικο» ροζ και το «αγορίστικο» μπλε, και του γεγονότος πως δεν αντιδρούν όλοι οι άνθρωποι με τον ίδιο τρόπο σε αυτά, υφίστανται κάποιες από κοινού αποδεκτές ψυχολογικές επιδράσεις των χρωμάτων στον άνθρωπο.

Ειδικότερα και κατηγοριοποιώντας τα χρώματα σε τρεις «παλέτες», είμαστε σε θέση να εντοπίσουμε τη σημασία τους βασιζόμενοι στην Ψυχολογία.

Τα ψυχρά χρώματα: μπλε, πράσινο, μωβ

Τα ψυχρά χρώματα είναι εκείνα που μας δημιουργούν από αισθήματα ηρεμίας και γαλήνης μέχρι και θλίψης και μελαγχολίας.

Μπλε: Το πιο δημοφιλές και αγαπητό χρώμα. Ως χρώμα προκαλεί αισθήματα γαλήνης, ανάπαυσης, ψυχραιμίας και ειρήνης. Εμπνέει κύρος και σοφία. Συνήθως, όμως, άτομα που το χρησιμοποιούν χαρακτηρίζονται από μελαγχολία και μοναξιά. Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, το μπλε έχει την τάση να ηρεμεί συναισθήματα οργής, επιθετικότητας και υστερίας.

Πράσινο: Το πράσινο συμβολίζει τη ζωή, την ανάπτυξη και την ελπίδα. Σα χρώμα, αρμονικό θα έλεγε κανείς, ενισχύει το αίσθημα της χαλάρωσης και της άνεσης. Σε περιπτώσεις συνδυασμού του με την επιτυχία, μπορεί να επιφέρει και μια αίσθηση απληστίας ή ζήλιας. Χαρακτηρίζεται από ειρήνη, ανάπαυση, θαλπωρή, γαλουχία και αρμονία. Επίσης, είναι ένα χρώμα που συνδράμει στη συγκέντρωση και την ηρεμία του ατόμου και δημιουργεί μια αίσθηση ασφάλειας, μιας και είναι το χρώμα της φύσης.

Μωβ: Γνωστό και ως το «βασιλικό» χρώμα. Παραδοσιακά, το μωβ χρώμα ανήκει στους βασιλιάδες, γι’ αυτό και άλλωστε συνδέεται με τον πλούτο, το κύρος και την πολυτέλεια. Επίσης, χρησιμοποιείται αρκετά και από την Εκκλησία. Οι άνθρωποι που το επιλέγουν χαρακτηρίζονται από μυστήριο, πνευματικότητα, ηθική και αυτοθυσία. Οι πιο σκούρες αποχρώσεις του χαρακτηρίζουν κατά βάση το πένθος και την κατάθλιψη. Σε κάθε περίπτωση, βέβαια, το μωβ βοηθά κατά της μελαγχολίας, της υστερίας, των παραισθήσεων κτλ. Τέλος, κατευνάζει το άγχος και τα έντονα συναισθήματα.

Τα ζεστά χρώματα: κόκκινο, πορτοκαλί, κίτρινο

Τα ζεστά χρώματα διεγείρουν, από τη μια πλευρά, την ενέργεια και τη διάθεση των ατόμων και, από την άλλη, πυροδοτούν αυξημένη επιθετικότητα και άγχος.

Κόκκινο: Θεωρείται το χρώμα του πάθους και της έντασης. Είναι ένα χρώμα ερεθιστικό και συνδέεται άμεσα με την επιθετικότητα, τον κίνδυνο, την εξέγερση, τη βία και την κατάκτηση. Ωστόσο, το κόκκινο χρώμα σχετίζεται και το ρομαντισμό, το πάθος και τον ενθουσιασμό. Σαν χρώμα αποπνέει δύναμη και φιλοδοξία. Κάποιος που προτιμά το κόκκινο χρώμα επιθυμεί καινοτόμα πράγματα, νέες φιλίες, ταξίδια και γενικότερα αλλαγές.

Πορτοκαλί: Πρόκειται για ένα διφορούμενο χρώμα. Αν και ως χρώμα είναι «υπερβολικό», το πορτοκαλί είναι ένα χρώμα ζωηρό και χαρούμενο. Είναι το πρότυπο της φροντίδας, της ζεστασιάς και της φιλοδοξίας. Το άτομο που το επιλέγει αγαπά την ελευθερία, είναι αισιόδοξο για το μέλλον και έχει ως στόχο την επιτυχία σε ό, τι έχει επιλέξει. Επίσης, είναι ένα χρώμα ζωτικό, μιας που είναι το χρώμα του ήλιου. Αρκετές φορές, βέβαια, συνδέεται με την επιθετικότητα και την κυριαρχία. Τέλος, το πορτοκαλί συνδέεται τακτικά με προϊόντα χαμηλής τιμής.

Κίτρινο: Γνωστό και ως το χρώμα της ευτυχίας, της χαράς, της ενέργειας. Το κίτρινο είναι ένα παραδοσιακά χαρούμενο χρώμα και τα άτομα που το χρησιμοποιούν χαρακτηρίζονται από δημιουργικότητα, εφευρετικότητα και θάρρος. Βέβαια, συνήθως χρησιμοποιείται για την επίδειξη της προσοχής, του κινδύνου ή ακόμη και της γήρανσης. Επιπροσθέτως, σε περιπτώσεις όπου δεν επιδιώκεται η χρήση του κίτρινου χρώματος, μιλάμε για άτομα απόμακρα και κλειστά, που αποφεύγουν καθετί καινοτόμο και χαρούμενο.

Τα ουδέτερα χρώματα: λευκό, γκρι, καφέ, μαύρο 

Τα ουδέτερα χρώματα, σε ένα γενικότερο πλαίσιο, είναι τα χρώματα της θλίψης, της μελαγχολίας και του θανάτου.

Λευκό: Το χρώμα του ναρκισσισμού. Κατά γενική ομολογία, το λευκό χρώμα είναι το χρώμα της αγνότητας, της αθωότητας, της νεότητας, της αλήθειας, της απλότητας. Συνδέεται άμεσα με την καθαριότητα, ενώ, σε πολλούς πολιτισμούς, το χρώμα αυτό συμβολίζει το θάνατο και το πένθος. Ακόμη, είναι το «σκληρό» χρώμα που συμβολίζει τη στειρότητα.

Γκρι: Ως χρώμα συμβολίζει τη σοβαρότητα και την ισορροπία. Είναι ο «βασιλιάς» της ουδετερότητας και αντιπροσωπεύει το συμβιβασμό και ένα αίσθημα γαλήνης. Μερικές φορές συνδέεται με τη θλίψη ή και τη μελαγχολία. Το γκρι χαρακτηρίζει τους ανθρώπους που το χρησιμοποιούν από διακριτικότητα, αδιαφορία και αδιαλλαξία.

Καφέ: Το καφέ είναι το χρώμα της φύσης, της πρακτικότητας, της σταθερότητας και της αφοσίωσης. Σα χρώμα συνδέεται με την άνεση και τη ζεστασιά. Επειδή, όμως, ως χρώμα είναι αρκετά «μουντό», το καφέ συσχετίζεται και με πιο μελαγχολικές σκέψεις και με τη μεροληψία.

Μαύρο: Το χρώμα του θανάτου και του πένθους. Το μαύρο είναι το πιο πολυσυνδεδεμένο χρώμα με το θάνατο και την απώλεια. Το άτομο που το χρησιμοποιεί χαρακτηρίζεται από μυστικοπάθεια, μοναχικότητα και κατάθλιψη. Σε κάθε περίπτωση, όμως, σα χρώμα σχετίζεται και με την κομψότητα, τη σοβαρότητα και τον εκλεπτυσμό. Αποπνέει μια δύναμη και ένα κύρος.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ:

  • Πηγή: sybariscollection.com. Βουδουραγκάκη Ρ. (Αποδ.), PsychologyNow.gr
    (Επιμ.). (2019), Η ψυχολογία του χρώματος: Πώς τα χρώματα επηρεάζουν τα συναισθήματά μας. Ανακτήθηκε 31 Οκτωβρίου, 2019, από https://www.psychologynow.gr/arthra-psyxologias/prosopikotita/synaisthimatiki-noimosyni/7240-i-psyxologia-tou- xromatos-pos-ta-xromata-epireazoun-ta-synaisthimata-mas.html
  •  Ασημακοπούλου, Δ. (2012). Ψυχολογία του χρώματος (Πτυχιακή εργασία) Τ.Ε.Ι. Πειραιά, Πειραιάς, σελ. 17-22. Ανακτήθηκε 31 Οκτωβρίου, 2019
  •  Χρώμα. Ανακτήθηκε 26 Οκτωβρίου, 2019. Wiki:https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A7%CF%81%CF%8E%CE%BC%CE%B1