Ανά τους αιώνες τεράστια έργα τέχνης βρέθηκαν να απεικονίζουν από τις σημαντικότερες στιγμές της ανθρωπότητας, προσδίδοντας ένα βαθύ και συναισθηματικό νόημα. Αρκετά από τα αριστουργήματα του χώρου της τέχνης κέντριζαν και συνεχίζουν, με το ίδιο πάθος και επιμονή, να κεντρίζουν την προσοχή των ανθρώπινων ιριδών, καθώς “μιλούν” για αγάπη, θάνατο, γέννηση, ευτυχία, μοναξιά, άγχος, τον ίδιο τον πόλεμο. Αγγίζουν, όμως, και γι’αυτό μπορούμε άλλωστε να μιλάμε για επίγεια μαγεία, και θέματα που συνδέονται άμεσα με καταστάσεις που αφορούν την ανθρώπινη συνείδηση και την αντιληπτικότητα και κατανόηση της πραγματικότητας. Καταλαβαίνουμε αμέσως, λοιπόν, πως η Τέχνη, σε όλες της τις μορφές, είτε αυτό θα είναι γλυπτική, είτε θα είναι θέατρο, συνδέεται άρρηκτα με την Επιστήμη της Ψυχολογίας.

Μερικά ενδεικτικά παραδείγματα τέχνης, επικεντρωμένης στην ζωγραφική, που φανερώνουν, μέσα από την πολυπλοκότητά τους ή, αντιστρόφως, από την απλότητά τους, τέτοιου είδους ενδείξεις και συνδέσεις είναι τα παρακάτω.

Πάμπλο Πικάσο (1881-1973)

– Guernica, 1937

Μείζον θέμα αυτού του τεράστιου καμβά (3,54 x 7,82μ.) δεν είναι άλλο από την περιγραφή της απανθρωπιάς, της βιαιότητας και της απόγνωσης του πολέμου. Ο Πικάσο εμπνεύστηκε από τον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο και τον βομβαρδισμό της κωμόπολης Γκερνίκα της Χώρας των Βάσκων από Γερμανούς πιλότους της αεροπορίας. Η δημιουργία του πίνακα αυτού ήταν παραγγελία της δημοκρατικής κυβέρνησης της Ισπανίας για τη Διεθνή Έκθεση του Παρισιού το 1937. Πρόκειται για μια αφηρημένη απεικόνιση της ένοπλης σύγκρουσης, της επιθετικότητας. Συνδέεται, ωστόσο, άμεσα με την ομαδική ψυχολογία και μας προκαλεί συναισθήματα ουσιαστικής αμφισβήτησης για τον αν όντως είμαστε έμφυτα επιθετικοί ή αν είμαστε σε θέση να καταπολεμήσουμε τέτοιου είδους παρορμήσεις.

Βίνσεντ βαν Γκογκ (1853-1890)

– Corridor in the Asylum, 1889

Στον παραπάνω πίνακα του βαν Γκογκ, όπως και σε όλους όσους δημιούργησε ο ίδιος προς τα τέλη του 1800, φροντίζεται να προβληθεί το θέμα της παραφροσύνης. Μέσα από τα ζωηρά χρώματα του πίνακα, ο καλλιτέχνης μας “απομακρύνει απότομα” από τον διάδρομο του ασύλου του Saint-Paul-de-Mausole στο St. Rémy, στο οποίο πέρασε ένα χρόνο κοντά στο τέλος της ζωής του. Από την άλλη πλευρά, ωστόσο, μέσω του μακρύ αυτού διαδρόμου που ξεθωριάζει σιγά σιγά, αιχμαλωτίζεται η μοναξιά, η αποδιοργάνωση της ζωής και, ίσως, ο πλήρης αποπροσανατολισμός της.

Σαλβαδόρ Νταλί (1904-1989)

-The Persistence of Memory, 1931

Στον πίνακα αυτό του Νταλί ο σουρεαλισμός “παίρνει” πρόσωπο και “μιλά” για την επιμονή της μνήμης. Αρχικά ο πίνακας, αν και μας τοποθετεί σε ένα ρεαλιστικό αναπαριστώμενο τοπίο μίας ερήμου, αυτό που κερδίζει τα βλέμματα δεν είναι άλλο από τα “μαλακά ρολόγια”. Η βάση του πίνακα είναι άκρως σουρεαλιστική και ουσιαστικά υποδηλώνει ένα όνειρο. Η “Επιμονή της Μνήμης” δείχνει πως τα ρολόγια έχουν χάσει την ακεραιότητά τους, τη σύνθεση τους. Μέσω του τίτλου, όμως, ο Νταλί αναφέρεται άμεσα στην ανθρώπινη αδυναμία, αυτή της μνήμης. Προσπαθεί να μας δώσει να αντιληφθούμε την τραγική ειρωνεία πως ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν αποτελείται από βίδες και γρανάζια, αλλά, αντίθετα, από νεύρα και αρτηρίες τα οποία στη διάρκεια των χρόνων φθείρονται, “μαλακώνουν”.

Βιβλιογραφία:

Susan Krauss Whitbourne, Ph.D. (2013) Ανακτήθηκε από:

  • https://www.psychologytoday.com/intl/blog/fulfillment-any-age/201310/15-psychology-s-greatest-masterpieces
  • https://www.metmuseum.org/art/collection/search/336327
  • https://mymodernmet.com/the-persistence-of-memory-salvador-dali/