Νόρμαλμστοργκ, Σουηδία, 1973. Στο κτίριο της τράπεζας Κρεντιτμπάνκεν μπαίνουν οπλισμένοι οι οι Jan-Eric Olsson και Clark Olofsson για να ληστέψουν την τράπεζα και κατέληξαν να κρατάνε ομήρους 4 υπαλλήλους για 6 ημέρες. Την 6η μέρα έλαβε χώρα ένα γεγονός το οποιό θα οδηγούσε τον Nils Bejerot να χρησιμοποιήσει για πρώτη φορά τον όρο “Σύνδρομο της Στοκχόλμης”.

Το Σύνδρομο της Στοκχόλμης είναι ένα ψυχολογικό φαινόμενο στο οποίο παρατηρείται θετική συμπεριφορά του θύματος προς τον θύτη. Στην περίπτωση της τράπεζας την ημέρα που άρχισε η επιχείρηση διάσωσης οι όμηροι αντιστάθηκαν στην διάσωσή τους και προσπάθησαν να βοηθήσουν τους ληστές ακόμα και αφού είχαν παραδοθεί. Αυτό το φαινόμενο εμφανίζεται σε διάφορες ομάδες όπου υπάρχει σχέση θύτη – θύματος, όπως π.χ. θύματα κακοποίησης (σεξουαλικής, ψυχικής, σωματικής κλπ), αιχμάλωτοι πολέμου, θύματα εγκληματικών ενεργειών π.χ. ομηρία. Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι τα θετικά συναισθήματα του θύματος προς τον θύτη, τα αρνητικά συναισθήματα του θύματος προς τα δικά του πρόσωπα (οικογένεια, φίλοι κλπ), θετικά συναισθήματα του θύτη προς το θύμα.

Γιατί όμως συμβαίνει αυτό το πολύ παράδοξο φαινόμενο; Η απάντηση πιθανόν να κρύβεται στην εξέλιξη και να είναι ακόμα πιο φανερή στα βρέφη. Όπως λοιπόν τα βρέφη προσκολλώνται στον ενήλικα ώστε να τα φροντίσει και να έχουν περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσουν, έτσι και το θύμα π.χ. μίας ομηρίας προσκολλάται στον θύτη γιατί έτσι έχει περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσει από αυτήν την κατάσταση. Καθώς προσκολλάται βλέπει απέναντι του έναν άνθρωπο για τον οποίο βρίσκει θετικά στοιχεία ώστε να μειώσει το μέγεθος της απειλής που νιώθει από αυτόν. Το πρόβλημα όμως έγκειται και στο γεγονός πως αφού λήξει αυτή η σχέση το θύμα δυσκολεύεται να αποκαταταστήσει την συναισθηματική του κατάσταση και να αποβάλλει τα θετικά συναισθήματα που ένιωθε για τον θύτη.

Το Σύνδρομο της Στοκχόλμης αποτελεί ένα φαινόμενο που μπορεί να δημιουργήσει πληθώρα συναισθημάτων κυρίως προς το θύμα, λόγω και της “αφύσικης”, όπως φαίνεται στους περισσότερους ανθρώπους, συμπεριφοράς του. Δεν πρέπει να ξεχνάμε όμως ότι σε μια τραυματική κατάσταση ενεργοποιούνται μηχανισμοί άμυνας, ένας από αυτούς είναι και η δημιουργία θετικής εικόνας το θύτη.

Βιβλιογραφία:

About Άρης Κωστόπουλος

Σπούδασα πάνω στα Παιδαγωγικά, την Κλασική Μουσική, την Συμβουλευτική και το Play Therapy σε Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα και Αθήνα. Είμαι μέλος του PTI (Play Therapy International). Το 2019 δημιούργησα το Open Voice με σκοπό να βρουν "στέγη" νέοι άνθρωποι που θέλουν να εκφράσουν τα ενδιαφέροντα, τις απόψεις και τις γνώσεις τους πάνω σε - κατά κύριο λόγο - επιστημονικά ζητήματα. Το 2020 εκδόθηκε το πρώτο μου συγγραφικό έργο "Όταν οι πόρτες κλείνουν".