“Η σκοτεινιά εδώ μέσα είναι ανυπόφορη”. Μια πρόταση από το βιβλίο του Κάφκα “Η ετυμηγορία” αλλά και το κυριότερο συναίσθημα που επικρατούσε μέσα του. Ένας αέναος πόλεμος με τον εαυτό του, μια ταραχώδη σχέση με τον πατέρα του, η επιθυμία του για θάνατο και η στάση του απέναντι στον γάμο.

Όλα περιγράφονται μέσα σε λίγες σελίδες σε αυτό το αριστουργηματικό μικρό διήγημα. Χωρίζοντας τον εαυτό του σε δυο ρόλους και βάζοντας τον πατέρα του ως τον κύριο παράγοντα επιρροής της ζωής του, κάτι που ίσχυε και στην πραγματικότητα, ο Κάφκα κινείται με την πένα του καταπληκτικά μέσα σε ένα σπίτι περνώντας από τα φωτεινά στα σκοτεινά σημεία. Η “Ετυμηγορία” είναι ένα καθαρά αυτοαναφορικό βιβλίο στο οποίο ο συγγραφέας ξεκινάει από μια κατάσταση εσωτερικής σύγκρουσης και καταλήγει στον θάνατο , τον οποίο και επιζητούσε ο Κάφκα. Ο πρωταγωνιστής και ο φίλος του στον οποίο γράφει γράμμα είναι στην ουσία το ίδιο πρόσωπο, ο ίδιος ο Κάφκα. Οι δυο πλευρές του εαυτού του, αυτές που συνεχώς πολεμάνε μέσα του.


Ο γάμος για τον συγγραφέα ήταν ένας τρόπος να απελευθερωθεί από την φυλακή του σπιτιού του. Όμως στην πραγματικότητα ο Κάφκα ήθελε να τον αγαπήσει κάποια γυναίκα για αυτά που έγραφε. Ο γάμος καθαυτός του φαινόταν σαν κάτι που θα τον έριχνε ακόμα περισσότερο στα μάτια του πατέρα του. “ Γιατί σήκωσε τα φουστάνια της έτσι, σαν αηδιαστική χήνα, έτσι, κι έτσι, κι εσύ την γράπωσες”… λέει ο πατέρας του ήρωα. Δεν ήταν τίποτα λιγότερο από τους φόβους του ίδιου του Κάφκα.


Η σχέση του με τον πατέρα του επομένως είναι αυτή που οδηγεί τα βήματα του ήρωα όπως οδηγούσε και τα δικά του. Όμηρος της ανάγκης του για πατρική αγάπη ο πρωταγωνιστής του βιβλίου (όπως και ο συγγραφέας) ισορροπεί μεταξύ θυμού και υπακοής προς το πρόσωπο του πατέρα του. Τις λίγες στιγμές που του αντιτίθεται και τον ειρωνεύεται ακολουθούν τύψεις και υπακοή στις εντολές του. Επικριτικός προς το έργο του (στην πραγματικότητα ο πατέρας του δεν διάβαζε τα έργα του Κάφκα ή τα διάβαζε με δυσφορία) , ένας τυρρανικός πατέρας που όπως μας λέει ο ίδιος δεν του προσέφερε πότε πατρική στοργή και αγάπη.


Η “Ετυμηγορία” είναι όπως και όλα τα υπόλοιπα βιβλία του, μια επιστολή προς το πατέρα του. Τα παράπονα, οι εσωτερικές συγκρούσεις και η σκιαγράφηση της σχέσης τους είναι όλα γραμμένα με έναν εντυπωσιακό θεατρικό και σχεδόν χορευτικό τρόπο σε αυτό το διήγημα. Οι εναλλαγές στις εικόνες, κινούμενος σε ελάχιστο χώρο, είναι εντυπωσιακές και δείχνουν το ταλέντο αυτού του εσωτερικού, θλιμμένου και πάντα επίκαιρου συγγραφέα. Ο πατέρας που περιγράφει είναι ένας “σημερινός” πατέρας και ο Κάφκα μας δίνει την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε πώς μια τόσο στενή σχέση μπορεί να αποδειχθεί τόσο καταστροφική.



“Το διήγημα “Η ετυμηγορία” είναι μια ιδανική εισαγωγή στο έργο του Κάφκα. Μας αφήνει με ένα σωρό αμφιβολίες: τελικά, ποιος είναι τρελός; Ποιος είναι το τέρας; Ο εγωιστής πατέρας που ανοίγει το ερεβώδες ξεδοντιασμένο στόμα του για να καταπιεί ό,τι πιο πολύτιμο έχει ο γιος του; (Το φίλο του, τη μνηστή του, την εργασία, τη δύναμη, την αξιοπρέπεια, τη λογική του;) Ή μήπως ο γιος, που ζει σε έναν κόσμο δικό του, εγκλωβισμένος σε αυταπάτες και αραχνιασμένα νήματα φόβων και ενοχών;” – Η ετυμηγορία, Φραντς Κάφκα, εκδόσεις Μελάνι.

About Άρης Κωστόπουλος

Σπούδασα πάνω στα Παιδαγωγικά, την Κλασική Μουσική, την Συμβουλευτική και το Play Therapy σε Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα και Αθήνα. Είμαι μέλος του PTI (Play Therapy International). Το 2019 δημιούργησα το Open Voice με σκοπό να βρουν "στέγη" νέοι άνθρωποι που θέλουν να εκφράσουν τα ενδιαφέροντα, τις απόψεις και τις γνώσεις τους πάνω σε - κατά κύριο λόγο - επιστημονικά ζητήματα. Το 2020 εκδόθηκε το πρώτο μου συγγραφικό έργο "Όταν οι πόρτες κλείνουν".