Πόλεμος, φτώχεια, ρατσισμός. Δεν ξέρω αν σου είναι οικείες αυτές οι λέξεις αγαπητέ μου συμπολίτη, αλλά κατά πάσα πιθανότητα δεν τις έχεις βιώσει ποτέ στο μέγιστο βαθμό και εύχομαι να μην τις βιώσεις ποτέ. Λέξεις που σε έναν ιδεατό κόσμο δεν θα έπρεπε να υπάρχουν, στον υπαρκτό έχουν, δυστυχώς, περίοπτη θέση. Τα φαρμακερά βέλη του πολέμου αυτή τη φορά χτύπησαν την περιοχή της Συρίας. Πόλεμος αγαπητέ, πόλεμος που σκοτώνει αθώα παιδιά και αθώους ανθρώπους που ποτέ δεν τον επιδίωξαν, ανθρώπους που ποτέ δεν ήθελαν να ξεριζωθούν από την ίδια τους την πατρίδα, αλλά οι καταστάσεις τους έκαναν να μπουν σε μια βάρκα ψάχνοντας την σωτηρία .

Αυτή λοιπόν η βάρκα «έριξε» άγκυρα στη χώρα μας. Σε μια χώρα που γνωρίζει στο ίδιο της το πετσί τι σημαίνει προσφυγιά και μετανάστευση. Σε μια χώρα, όμως, που δυστυχώς ξεχνάει εύκολα. Πράγμα που φαίνεται από τις ξενοφοβικές συμπεριφορές συμπολιτών μας στο άκουσμα της είδησης πως πρόσφυγες θα μεταφερθούν στις περιοχές τους. Βέβαια, το πρόσχημα τους είναι πως οι περισσότεροι από αυτούς του κατατρεγμένους ανθρώπους δεν είναι αλήθεια πρόσφυγες, αλλά ‘’λαθρομετανάστες’’. Άραγε, ποιος μας έχει δώσει το δικαίωμα να χαρακτηρίζουμε έναν άνθρωπο λαθραίο, λες και είναι κάποιο τυχάρπαστο αντικείμενο;

Πώς θα σου φαινόταν όμως αν σου έλεγα πως κάποιος πρόγονός σου αντιμετώπισε ακριβώς τις ίδιες συμπεριφορές στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα;

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Το ξεκίνημα του 20ου αιώνα βρίσκει την Ελλάδα χτυπημένη από τα αποτελέσματα της σταφιδικής κρίσης και του ατυχούς ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897. Ειδικά οι αγρότες αντιμετώπισαν ιδιαίτερα οικονομικά προβλήματα και για κάποιους από αυτούς η μετανάστευση ήταν η μόνη δίοδος. Είναι χαρακτηριστικό ότι, από το 1901 ως το 1910, 167.519 άτομα έφυγαν από την Ελλάδα για τις Η.Π.Α.

Μπορεί στο μυαλό τους να είχαν πως ταξίδευαν για ‘’Γή της Επαγγελίας’’, αλλά η πραγματικότητα ήταν τελείως διαφορετική. Η στάση των Αμερικανών απέναντι τους ήταν ιδιαίτερα εχθρική και ρατσιστική. Τους θεωρούσαν πηγή μόλυνσης, κίνδυνο για τη δημόσια υγεία και πυρήνα εγκληματικότητας. Σε ταμπέλες εστιατορίων εμφανιζόταν συχνά η επιγραφή «All American. No rats. No Greeks» («Αμιγώς Αμερικάνικο. Όχι ποντίκια. Όχι Έλληνες»), ενώ σε πολλά αμερικανικά δημοσιεύματα χαρακτηρίζονταν ως «δουλέμποροι ανηλίκων», «τσαντάκηδες» και «σωματέμποροι»». Ενδεικτικό είναι πως οι  Αμερικάνοι δεν κατέτασσαν τους Έλληνες στους «λευκούς»!(το ίδιο συνέβαινε και με τους Ιταλούς). Ο χαρακτηρισμός «λευκός» δεν απευθυνόταν στο δέρμα και το χρώμα, βεβαίως, αλλά στην κοινωνική τάξη-αντίληψη. Θεωρούνταν, όπως προκύπτει απ’ τα δημοσιεύματα και τις μαρτυρίες της περιόδου, Ανατολίτες και μη Ευρωπαίοι. Σε πολλές περιοχές μάλιστα, τους επιβάλλονταν οι «κανόνες» που εφήρμοζαν στους Αφροαμερικανούς.

Τέλος, οι Έλληνες δεν ήταν πάντα νόμιμοι μετανάστες. Μετά την αλλαγή της μεταναστευτικής νομοθεσίας στις ΗΠΑ και την εισαγωγή του συστήματος των ποσοστώσεων, ο αριθμός των Ελλήνων που επιτρέπονταν να εισέλθουν στην Αμερική ήταν περίπου 100. Αυτό οδήγησε δεκάδες ανθρώπους να πηδούν στην θάλασσα μερικά χιλιόμετρα προτού τα πλοία προσαράξουν στο νησί Έλις1 προκειμένου να αποφύγουν τους ελέγχους και την αναγκαστική απέλαση. Στη συνέχεια κολυμπούσαν μέχρι τη στεριά και ζούσαν για αρκετό καιρό ως ‘’λαθρομετανάστες’’…

Ρίχνοντας μία ματιά στο παρελθόν και στο πως αντιμετωπιστήκαμε εμείς στην ξενιτιά, είναι λυπηρό να συμπεριφερόμαστε με τον ίδιο ακριβώς τρόπο σε ανθρώπους που ψάχνουν μια καλύτερη ζωή γι’ αυτούς και τα παιδιά τους. Κλείνοντας, να υπενθυμίσω σε όσους μιλούν για κίνδυνο της χριστιανικής θρησκείας από την εισροή μουσουλμανικών πληθυσμών, το βασικό δόγμα του Χριστιανισμού είναι το «αγαπάτε αλλήλους»…

Βιβλιογραφία :
  • ΜΠΑΜΠΗΣ Ι. ΜΑΡΚΕΤΟΣ «Οι Ελληνοαμερικανοί – ιστορία της ελληνικής ομογένειας στις Η.Π.Α.», ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΠΑΖΗΣΗ 2006.
  • Θεόδωρος Σαλούτος (Theodore Saloutos) (1910-1980), “The Greeks in the United States” (1964)
1 ο κύριος σταθμός υποδοχής των μεταναστών που έφταναν στην Αμερική