Η πανδημία του κορονοϊού απέδειξε, γι’ ακόμη μια φορά, πόσο μικρός και αδύναμος είναι ο άνθρωπος μπροστά στη δύναμη της φύσης. Ωστόσο, αυτό που τον ξεχωρίζει απ’ όλα τα υπόλοιπα έμβια όντα είναι η νοημοσύνη που διαθέτει και τον βοηθά ώστε να ξεπερνά τα εμπόδια που εμφανίζονται. Στο πλαίσιο, λοιπόν, αυτής της υγειονομικής κρίσης που δοκιμάζεται η υφήλιος, η τεχνολογία έπαιξε σημαίνοντα ρόλο στην αντιμετώπιση των διάφορων εμποδίων. Με την πάροδο των ετών, γίνεται όλο και περισσότερο αντιληπτή η σπουδαιότητα και η αναγκαιότητα της τεχνολογίας σε ένα ευρύ φάσμα της καθημερινότητας του σύγχρονου κόσμου. Στον τομέα του πολιτισμού, όμως, φαίνεται να υπάρχει μια διστακτικότητα όσον αφορά μια πρακτικότερη και αμεσότερη εφαρμογή των διάφορων νέων τεχνολογιών στους κόλπους του. Συγκεκριμένα, πολλοί συνδυάζουν λανθασμένα τον πολιτισμό με το παραδοσιακό, ίσως κάποιοι ακόμη και με το παρωχημένο και το απαρχαιωμένο. Αυτή η σύγχυση πoυ πλανάται στην κοινωνία ίσως και να είναι απόρροια της «στάσης» του ίδιου του τομέα του πολιτισμού και κάποιων εκπροσώπων του (π.χ. μουσεία, πολιτιστικοί φορείς και ιδρύματα κ.α.), οι οποίοι πιθανόν να θεωρούν πως η «εισβολή» της τεχνολογίας ελλοχεύει κινδύνους αλλοίωσης του πολιτισμού μας και για αυτό τον λόγο να παραμένουν περισσότερο «παραδοσιακοί». Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί πως η τεχνολογία όχι μόνο δεν παραγκωνίζει τον πολιτισμό ή το αντίστροφο αλλά πως οι δύο αυτές έννοιες είναι ίσως -αδόκιμα-  και «ταυτόσημες». Από αυτή την εξέλιξη, όμως εν τέλει, απορρέουν θετικά ή αρνητικά αποτελέσματα;

 

Κατά την διάρκεια της χρονιάς που μας άφησε, υπήρξαν παραδείγματα πολιτιστικών φορέων που «πρωτοπόρησαν» και ενέταξαν πιο ενεργά τα τεχνολογικά επιτεύγματα στις διάφορες λειτουργίες τους. Ως γνωστόν, τα γεγονότα και οι εξελίξεις σε οποιονδήποτε τομέα στην Ελλάδα τείνουν πάντα να καταφθάνουν κάπως καθυστερημένα σε σύγκριση με το εξωτερικό. Αλλά ο σοφός λαός λέει: «Κάλλιο αργά παρά ποτέ». Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί όλο και συχνότερα το φαινόμενο της ύπαρξης τεχνολογικών gadget και όχι μόνο στα ελληνικά μουσεία τα οποία αφενός αποσκοπούν στην βαθύτερη κατανόηση των εκθεμάτων από τον επισκέπτη αλλά και αφετέρου κάνουν την επίσκεψη πιο ευχάριστη. Το μεγαλύτερο και πιο γνωστό μουσείο της χώρας μας, το μουσείο της Ακρόπολης, έπειτα από συστηματική δουλειά με την χρήση διάφορων τεχνολογικών μέσων (ψηφιοποιήσεις, φωτογραφήσεις, τρισδιάστατες σαρώσεις) τον προηγούμενο μήνα, μεταξύ άλλων, ψηφιοποίησε το σύνολο σχεδόν των εκθεμάτων του δίνοντας με αυτό τον τρόπο την δυνατότητα στους πολίτες όλου του κόσμου να τα θαυμάσουν μέσα από το κινητό τους, τον υπολογιστή ή το tablet τους, μεριμνώντας ακόμη και για τα άτομα με προβλήματα όρασης. Επιπλέον, στο μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, μέσω του προγράμματος «θάλλω» και της χρήσης VR (Virtual Reality), προσφέρεται η δυνατότητα σε άτομα τρίτης ηλικίας να περιηγηθούν εικονικά στους χώρους του μουσείου. Πολλά μουσεία όπως το Εθνικό Αρχαιολογικό στην Αθήνα, το Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών Α.Π.Θ. και το  Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας ΝΟΗΣΙΣ στην Θεσσαλονίκη, το Αρχαιολογικό μουσείο Τεγέας στην Αρκαδία κ.ά. έχουν προχωρήσει στην δημιουργία ψηφιακών περιηγήσεων διάφορων εκθέσεών, διαθέσιμες σε όλους με το πάτημα ενός μόνο κλικ. Επιπροσθέτως, το μουσείο Κοτσανά Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας διοργανώνει ψηφιακές ξεναγήσεις ενώ ακόμη όποιος επισκεφτεί την ιστοσελίδα της Εθνικής Πινακοθήκης θα έχει την ευκαιρία να απολαύσει πληθώρα ψηφιακών και ηχητικών ξεναγήσεων σε διάφορα έργα των συλλογών της. Ακόμη, σκόπιμο θα ήταν να επισημανθεί το γεγονός των live streaming θεατρικών παραστάσεων και συναυλιών που πραγματοποιούνται από θέατρα, μουσικές σκηνές ακόμη και solo παραστάσεις ερμηνευτών στα κοινωνικά δίκτυα.

Προκειμένου, λοιπόν, να απαντηθεί το ερώτημα που τέθηκε στην αρχή του κειμένου, εις επίρρωση των ανωτέρων, τα αποτελέσματα που απορρέουν από τις νέες τεχνολογικές πρακτικές στον τομέα του πολιτισμού είναι απολύτως θετικά. Αρχικά, με τις καινούριες δυνατότητες που προκύπτουν από την εξέλιξη της τεχνολογίας, όλο και αυξανόμενο θα είναι το ενδιαφέρον του κοινού για να γνωρίσει τον πολιτιστικό πλούτο του εκάστοτε φορέα. Υπάρχει δυνατότητα, επίσης, για μεγαλύτερη προβολή και προώθηση του πολιτιστικού προϊόντος των ιδρυμάτων και των μουσείων μέσω των κοινωνικών δικτύων σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου, δεδομένου της μεγάλης απήχησης που τα τελευταία έχουν στην καθημερινότητα του σύγχρονου κόσμου. Στο σημείο αυτό, όμως, να σημειωθεί πως καμία τεχνολογική πρόοδος δεν συγκρίνεται με μια πραγματική επίσκεψη σε ένα μουσείο, θέατρο ή μια μουσική σκηνή, παρά μόνο λειτουργεί υποστηρικτικά. Συνεπώς, εύλογο θα ήταν να βρίσκεται συνεχώς στην συνείδηση της κοινωνίας πως τεχνολογία και πολιτισμός είναι δύο αλληλένδετες έννοιες, που η μία υποστηρίζει και συμπληρώνει την άλλη και οι οποίες συμβαδίζουν μαζί ήδη εδώ και πάρα πολλές δεκάδες χιλιάδες χρόνια. Μάλιστα, δεκάδες χιλιάδες χρόνια! Αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι και η ανακάλυψη της φωτιάς και του τροχού ήταν τεχνολογικά επιτεύγματα, όπως επίσης και τα πρώτα λίθινα εργαλεία, και πολλά ακόμη, κατά την διάρκεια της μακραίωνης ιστορίας του ανθρώπινου είδους.

Χρήσιμα link:

https://www.ethnos.gr/politismos/94589_menoymespiti-pame-psifiaki-bolta-sta-moyseia-kai-stin-akropoli

https://www.teloglion.gr/el/teloglion/virtual-exhibitions

https://www.noesis.edu.gr/

https://poreiatheatre.com/

https://www.viva.gr/tickets/streaming/

About Νίκος Βιάνας

Ονομάζομαι Βιάνας Νικόλαος και είμαι απόφοιτος του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ. Στο πλαίσιο των σπουδών μου συμμετείχα σε αρκετές ανασκαφικες έρευνες, ωστόσο το ενδιαφέρον μου εστιάζεται σε ολόκληρο το φάσμα του πολιτισμού. Για μένα πολιτισμός δεν είναι μόνο η αρχαία μας ιστορία και η κληρονομιά, αλλά οτιδήποτε σχετίζεται με τους ανθρώπους, τα ήθη και τα έθιμά τους, τον τρόπο ζωής και σκέψης τους, καθώς και τα υλικά τους κατάλοιπα. Συνεπώς, ηθικό χρέος όλων μας είναι τόσο η κληροδότησή του απο τις προηγούμενες γενιές όσο και η διατήρηση και παραχώρηση του για τις επόμενες.