Ένα πρωινό -όχι ένα τυχαίο πρωινό- αλλά εκείνο της 5ης Ιουνίου (Παγκόσμια Μέρα Περιβάλλοντος) με προβλημάτισε, καθώς αγνάντευα τα λουλούδια του μπαλκονιού μου μέσα στις ζωγραφισμένες γλάστρες τους. Είναι μία από εκείνες τις μέρες που θυμάσαι περισσότερο να ευαισθητοποιηθείς και να σκεφτείς ότι αυτός ο πλανήτης δεν είναι ένα δικό σου εγωιστικό παιχνίδι, αλλά το μοιράζεσαι με χίλια δυο όντα  που επιλέγουν να μένουν κοντά στον δημιουργό τους. Τότε, ένα πλατύ χαμόγελο εμφανίστηκε στο πρόσωπο μου θυμούμενη πως το ζωντανό μικρόβιο του πολιτισμού, κεντρικός παρατηρητής των σύγχρονων γεγονότων, αντιδρά μέσα από την τέχνη.

Εκεί, στα χέρια καλλιτεχνών φτάνουν νέα, αλλά όχι και τόσο νέα υλικά, αφού μετά την πρώτη χρήση τους οδηγήθηκαν στα σκουπίδια ή έξω από αυτά. Αναφέρομαι σε υλικά όπως τα τενεκεδένια κουτιά, τα πλαστικά μπουκάλια ή τα πεταμένα ποδήλατα από σκουριασμένα πλέον μέταλλα μετά την χημική αντίδραση. Όλα εκείνα τα υλικά που δεν χρειάζεται να πεθάνουν και να λερώσουν λίγο ακόμη το “δέρμα” της γης, προκαλώντας ρύπανση στο μπλε πλανήτη μας. Αντικείμενα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν, αυτή την φορά ως καλαίσθητα τμήματα ενός έργου, μέσω του οποίου τους δίνεται η ευκαιρία να αποδείξουν την αξία τους. Μία αξία που επαναχρησιμοποιείται και ανακυκλώνεται με την βοήθεια της τέχνης.

Περνώντας τώρα στο κυρίως θέμα, πληθώρα καλλιτεχνών αξιοποιούν αυτά τα υλικά στην μοντέρνα τέχνη τους, όχι μόνο για να ευαισθητοποιήσουν, αλλά και να αποδείξουν ότι μέσα από “αχρείαστα” υλικά, μπορεί το καλλιτεχνικό όραμα να γεννήσει έργα άξια προσοχής. Δημιουργήματα μοντέρνας ιδιοσυγκρασίας, χρησιμοποιώντας την τεχνική του ready-mades (ήδη  δημιουργημένα αντικείμενα), διαμορφώνουν συνθέσεις που αποπνέουν κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα μίας υπερκαταναλωτικής και κατευθυνόμενης κοινωνίας.

Τα ευαισθητοποιημένα αυτά παιδιά της δημιουργίας, παίρνουν θέση σε καίρια ζητήματα, όπως η μόλυνση του περιβάλλοντος και προβάλλουν τις ιδέες και τα έργα τους για έναν νέο, καθαρότερο κόσμο. Ας δούμε λοιπόν κάποιους δημιουργούς και τα έργα τους, απολαμβάνοντας την εικόνα και την σημασία τους.

 

Trash People, του HA Schult

Ένα ξεχωριστό παράδειγμα που αποδεικνύει την καλλιτεχνική δεινότητα και την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, είναι το έργο του γερμανού καλλιτέχνη HA Schult με τον τίτλο “Σκουπιδάνθρωποι”. Ένα έργο που θέλει να παρουσιάσει, ότι οι άνθρωποι που δημιουργούν όλα αυτά τα εν τέλει σκουπίδια, λόγω της υπερκαταναλωτικής τους μανίας, αποδεικνύονται οι ίδιοι κομμάτια των δημιουργημάτων τους. Δημιουργήθηκε το 1996 και  αποτελείται από χίλιους “ανθρώπους” κατασκευασμένους από τενεκεδόκουτα, καλώδια και άλλα σκουπίδια. Ταξιδεύει έκτοτε σε σημαντικές τουριστικές περιοχές και πόλεις, όπως στη Ρώμη, μπροστά από τις Πυραμίδες της Γκίζας στην Αίγυπτο ή στο Σινικό Τείχος της Κίνας, ώστε να υπενθυμίζει στους ανθρώπους τι προκαλεί στο περιβάλλον η ακόρεστη ανάγκη για περισσότερα.

Εικόνα 1 και 2: Trash People, 1996, HA Schult, Ρώμη και Κάιρο, Public Art Πηγές: https://en.wikipedia.org/wiki/HA_Schult , Thomas Hoepker.

 

Atomic, των Alain Guerra και Neraldo de la Paz

Το έργο “Atomic” που κατ’ ουσία παρουσιάζει μία ατομική βόμβα, δημιουργήθηκε από τους Alain Guerra και Neraldo de la Paz το 2009 και αποτελείται από πολλά ρούχα που βρήκαν οι καλλιτέχνες πεταμένα στα σκουπίδια. Με το έργο τους αυτό θέλουν να αποδείξουν την τοξικότητα και το κακό που κάνει η ασταμάτητη παραγωγή ενδυμάτων και η αυξημένη καταναλωτική ιδέα της μόδας στο περιβάλλον.

Εικόνα 3: Atomic, 2009, Alain Guerra και Neraldo de la Paz. Chloe Gill, Holster Projects and the Artists Πηγή: https://www.artworksforchange.org/portfolio/guerra-de-la-paz/ .

 

Η Όπερα του Νερού και του Ονείρου, του Λέανδρου Σπαρτιώτη

Ένα ακόμη απίστευτο έργο, είναι εκείνο του αρχιτέκτονα Λέανδρου Σπαρτιώτη, ο οποίος μόλις το 2016 ολοκλήρωσε την πλωτή όπερα μήκους 30 μέτρων στη θέση Πευκάκια στη παραλία της Πρέβεζας. Με επένδυση εξ ολοκλήρου από 30.000 αλουμινένια και μεταλλικά κουτιά αναψυκτικών, μπύρας κ.α. αυτά αποκτούν έναν δεύτερο κύκλο ζωής  και το δημιούργημα αποτελεί παράδειγμα της ανακυκλώσιμης ιδέας του δημιουργού του. Η πολυχρωμία τους αντανακλάται στο νερό, δημιουργώντας μία αίσθηση ονείρου, εξ ου και η ονομασία της όπερας.

Εικόνες 4 και 5: Η Όπερα του Νερού και του Ονείρου, 2016, Λέανδρος Σπαρτιώτης, Παραλία Πρέβεζας, απογευματινή και νυχτερινή λήψη. Πηγή: http://discoverpreveza.gr/

 

Οι Άγγελοι του Μέλλοντος, του Κώστα Τσόκλη

Αυτό το πολυδιάστατο έργο δημιουργήθηκε από τον Κώστα Τσόκλη το 2001 και αποτελεί μία βιντεοπαρουσίαση σε συνδυασμό με πραγματικά σκουπίδια και χώμα μπροστά ακριβώς στην προβολή. Ο καλλιτέχνης με το δημιούργημα του αυτό, επιδίωξε να παρουσιάσει τον προβληματισμό του για την μελλοντική κατάσταση της χώρας και κατ’ επέκταση του κόσμου, αν δεν παρθούν τα αναγκαία μέτρα για τα απορρίμματα.

Εικόνα 6: Οι Άγγελοι του Μέλλοντος, 2001, Κώστας Τσόκλης, Τήνος, Μουσείο Κώστα Τσόκλη. Πηγή: http://www.tsoclismuseum.gr/artist/project.php?id=57&lang=el. Βίντεο: https://www.youtube.com/watch?v=BNEnjL2_6RY

 

Τα έργα του Μουσείου Παπαγιάννη

Κατά την διάρκεια του 5ου Συμποσίου γλυπτικής που οργανώθηκε στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης του Θεόδωρου Παπαγιάννη το 2008, δημιουργήθηκε μία ολόκληρη έκθεση από καλλιτέχνες όπως ο Λεωνίδας Χαλεπάς, ο Θεόδωρος και Ευφροσύνη Παπαγιάννη, ο Francesco Moretti κ.α. αφιερωμένη στην ανακύκλωση των υλικών. Κουτιά αλουμινένια, πλαστικά και χρησιμοποιημένο μέταλλο αποτελούν τα κύρια υλικά των δημιουργημάτων. Ένα από αυτά είναι το έργο “Φίδι” από σκουριασμένο σίδερο που έχει καταπιεί πληθώρα σκουπιδιών, υποδηλώνοντας το κακό που κάνουν τα απορρίμματα στα ζώα και το περιβάλλον. Μία έκθεση με στόχο την ενημέρωση πολιτών και μαθητών, αλλά και την αξιοποίηση των συγκεκριμένων υλικών.

Εικόνες 7 και 8: Το Φίδι, 2008, 5ο Συμπόσιο γλυπτικής, Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης Θεόδωρου Παπαγιάννη.
Πηγή: https://www.theodoros-papagiannis.gr/el/node/1068 .
Βίντεο: https://www.youtube.com/watch?v=hv9C8NShMOc

 

Και κάπως έτσι, δίνεται μία νέα πνοή και ελπίδα ότι καλλιτέχνες και συνειδητοποιημένοι πολίτες θα δημιουργήσουν τις υποδομές, για να υψωθεί μία περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένη κοινωνία, που στόχο της θα έχει την μείωση των μη απαραίτητων και βλαβερών υλικών για το περιβάλλον και την επαναχρησιμοποίηση των άλλοτε μίας χρήσης αντικειμένων.  Άλλωστε, η 5η Ιουνίου έχει σκοπό να τιμήσει την προστασία του περιβάλλοντος κι εγώ δεν μπορούσα να μην σκεφτώ στο γεμάτο με φυτά μπαλκόνι μου, την σημασία της τέχνης και του πολιτισμού σε όλο αυτό.

 

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία

About Κωνσταντίνα Βλασακίδου Σαλαχώρα

Το όνομα μου είναι Βλασακίδου Σαλαχώρα Κωνσταντίνα και ολοκληρώνω τις προπτυχιακές σπουδές μου πάνω στην Ιστορία και την Αρχαιολογία του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Μια σχολή που συνδέεται άρρηκτα με το πνεύμα του πολιτισμού και την ανθρώπινη αξία. Ο πολιτισμός, αποτελώντας πολυσήμαντη έννοια δεμένη σφιχτά με την ιστορία του ανθρώπου, με προκαλεί να τον εξερευνήσω μέσα από τις αρχαιολογικές ανασκαφές που συμμετέχω, τα μουσεία που λατρεύω, τους αρχαίους και σύγχρονους πολιτισμούς που ανυπομονώ να αντικρίσω, την ποίηση που με συναρπάζει και την ιστορία που μου μαθαίνει.